Het Fort / Overzicht

Spanningen

De geschiedenis van het Fort bij Edam begint in het jaar 1913 toen de bouw van het fort gereed kwam. Maar daaraan ging een periode van vele decennia vooraf waarin de Stelling van Amsterdam, op de tekentafels werd gezet en het Nederlandse parlement zijn goedkeuring moest geven.

Dit allemaal tegen de achtergrond van toenemende internationale spanningen.

Zo werd er eind 19e eeuw door Frankrijk en Duitsland steeds meer geruzied, onder andere over het groothertogdom Luxemburg dat na de afsplitsing van België in 1830 nog altijd onder Nederlands beheer stond.


Observatiekoepel op het dak. (Foto: Stichting Fort bij Edam)

Water

In de Nederlandse militaire strategie had het water (rivieren, onderwaterzettingen) altijd een belangrijke verdedigende rol gespeeld. Vaak, maar niet altijd met succes.

De Hollandse Waterlinie bleek voor de Franse invasiemacht in 1795 geen enkel probleem te zijn: het was januari en het ijs was ruimschoots dik genoeg om snel door te kunnen stoten naar Utrecht en Holland.

Stelling van Amsterdam

Er waren ook al veel eerder verdedigingszones rondom Amsterdam aangelegd. Maar alleen ten zuiden, want daar kwam immers altijd(?) de vijand vandaan. Mis. In 1799 landden tot ieders verrassing, en zeker van de Franse bezettingsmacht, de Engelse en Russische geallieerden bij Callantsoog om Nederland te bevrijden. In allerijl moest een noordelijke verdedigingslinie rond Amsterdam worden opgezet.

Techniek

Tegelijkertijd vonden in de 19e eeuw in rap tempo grote verbeteringen plaats van de geschutstechniek.Het bereik van het moderne geschut nam zienderogen toe, terwijl de oude fortificaties absoluut niet bestand bleken te zijn tegen bijvoorbeeld de nieuwe brisantgranaat. Dat vereiste steeds zwaardere fortificaties – op de slappe Hollandse bodem – en verdedigingslinies op steeds grotere afstand van de te verdedigen objecten zoals de stad Amsterdam.

Gebruik

Het Fort bij Edam is militair-strategisch gesproken alleen echt in gebruik geweest gedurende de beide wereldoorlogen. En alleen in de Eerste Wereldoorlog zoals bedoeld door de ontwerpers van de Stelling van Amsterdam: met 255 officieren en manschappen en uitgerust met vijf kanonnen en negen mitrailleurs.

Het fort gaat weer open!
 
Zaterdag 19 juni is de dag van de grote Hollandse Waterlinie Fietstour. Eén van de recreatieve routes start bij het fort Benoorden Purmerend. Het is een tour van 60 km, waarbij ook het Edamse fort wordt aangedaan. Er is een stempelpost. Deelnemers aan de tour kunnen het museumgedeelte van het fort bezoeken. Informatie en inschrijving: www.hollandsewaterliniesfietstour.nl
 
Zondag 20 juni is de eerste zondag dat het fort weer open is. Bij de openstelling gelden de Corona-maatregelen: er is een route uitgezet die de bezoekers moeten volgen. De mogelijkheid van rondleidingen is beperkt. Groepen mogen niet groter zijn dan 4 personen. Er hoeft niet van te voren gereserveerd te worden.
11.00 uur tot 16.00 uur.
 
Reserveren van grote groepen en kinderfeestjes is voorlopig nog niet mogelijk, dat geldt ook voor openstellingen op woensdag.
Na 20 juni volgt informatie over openstellingen in de rest van het seizoen.